kerken

Parochies Heerlen Noord

Ontstaan van Christus Koning


Dit is de toespraak van Roelof van der Hulst tijdens de H.Mis in de Corneliuskerk op zondag 17 februari 2019, ter gelegenheid van het 180-jarig bestaan van de Corneliusparochie.

 

Ontstaan van de Parochie Christus Koning en de kerk(en )

In het begin van de vorige eeuw veranderde het karakter in Oostelijk Zuid-Limburg van een agrarisch bedrijf naar mijnbouw. Door deze verandering was er behoefte aan veel mijnwerkers, die overal vandaan moesten komen. Hierdoor ontstond er een grote behoefte aan woningen . Het mijnbedrijf betaalde mee aan de huisvestigingen, en zodoende ontstonden er in Heerlen en omgeving koloniën. We beperken ons hier tot de wijken Nieuw-Einde, Versiliënbosch en Vrieheide.

De woonwijk Versiliënbosch werd in 1919 aangelegd en heette voordien Versielje böske, oftewel verzilverd bos, vernoemd naar een bos zilverdennen gelegen aan de Heerenweg, grenzend aan een heidegebied dat bekend stond onder de naam Vrieheide en Schrieversheide. De woonwijk Nieuw Einde werd in 1920 aangelegd en heette voordien Eynderveld, deze naam is ontstaan omdat dit het laatste stukje Heerlen was dat aan Brunssum grensde.

De Paters Lazaristen uit Brunssum verzorgden vanaf 1920 voor de bewoners de missen in een houten noodkerk aan de Einderstraat. De mijnkolonie werd in 1924 een rectoraat, maar de missen werden nog steeds gelezen in de houten noodkerk.

In 1924 werd gestart met de bouw van een stenen kerk met bijbehorende grote pastorie aan de Anjelierstraat te Nieuw Einde die in 1928 gereed was. De noodkerk bleef daarna dienst doen als parochiehuis, maar brandde in de nacht van 1937 op 1938 geheel af.

De Paters Lazaristen bleven ook in de nieuwe kerk de zielzorg verrichten. De inwijding vond pas plaats in 1937. De kerk werd in de periode van 1948 tot 1950 verfraaid met mooie muurschilderingen aan de binnenzijde. In 1955 kreeg de kerk nog een uitbreiding in de vorm van een kapel.

In de vooroorlogse jaren mochten er in het rectoraat geen huwelijken gesloten worden, en in de naoorlogse jaren mochten er met toestemming van het pastoraat St.-Cornelius Heerlerheide wel huwelijken gesloten worden.

Vanuit het rectoraat werden in deze periode ook de missen verzorgd op het woonwagenkamp, boven op de berg achter de Einderstraat. Pater Oud was hier aangesteld als aalmoezenier. De woonwagen bewoners hadden hiervoor een eigen kapelletje aangebracht op het kamp.

De woonwijk Vrieheide werd aangelegd in 1959 ter bestrijding van de woningnood. De koloniën werden in 1959 in de stads uitbreidingsplannen opgenomen en hierdoor voldeed de kerk niet meer, door de snelle toename van het aantal parochianen. Rector van Loo kreeg de opdracht om een nieuwe kerk te bouwen, gelegen centraal in de wijk Vrieheide. In 1965 werd de kerk in gebruik genomen, een zaalkerk, volledig kubusvormig, met een losse klokkentoren.

In 1964 werd het rectoraat Christus Koning tot parochie verheven. Een deel van het oude rectoraat werd afgesplitst en heette voortaan rectoraat H. Judas Thaddeus, en de missen werden gehouden in een noodkerk van de boerderij Carisborg.

In het begin van de jaren 70 ging de financiële draagkracht van de parochie flink achteruit en hierdoor bleek ook dat de kerk al snel te groot zou zijn.

In 1973 gingen de parochie en het rectoraat samen onder één pastoraal team. Voorlopig nog met twee kerken. Op 1 september 1982 hief het bisdom het rectoraat op, en viel het weer onder de parochie Christus Koning.

De bouwkundige staat van de kerk werd in de jaren 70 steeds slechter. Lekkages en betonrot hadden de constructie flink aangetast. Er werden in 1977 plannen gemaakt om de kerk te slopen, maar het bleek goedkoper te zijn om het gebouw te restaureren. In 1984 was de klus geklaard. Het uiteindelijke resultaat was meer een grootscheepse verbouwing dan een restauratie. Het gebouw valt op door een metershoog mozaïek, dat aan de buitenmuur van de devotiekapel en de beide hoofdingangen is aangebracht.

In 2004 gebeurde dan het onvermijdelijke, de kerk werd aan de eredienst onttrokken. Er werden nog een tijdlang in de benedenkerk de vieringen gehouden.

Op 9 Januari 2005 gingen de parochianen over naar de Corneliuskerk te Heerlerheide. Het kerkkoor van de Christus Koningkerk ging bijna in zijn geheel over naar het kerkkoor St.-Caecilia van Heerlerheide.

Nadat in 2008 de kerk bedreigd werd met sloop heeft het college van de gemeente Heerlen toen besloten om er de archiefbewaarplaats van Rijckheyt in onder te brengen. De kerk is een belangrijk cultuurhistorisch monument, dat door de rijksdienst voor cultureel erfgoed wordt aangewezen als plek van nationaal cultuurhistorisch belang. Vanaf 13 Juli 2018 is de Christus Koningskerk een rijksmonument. Men is gestart met de verbouwingswerkzaamheden en men hoopt het archief in gebruik te kunnen nemen in September 2020.

Roelof van der Hulst

logo extranieuws